Hoe impact maken met het Leraarkompas?

Wat is het Leraarkompas?

Het Leraarkompas brengt motiverende en demotiverende lesgeefstijlen in kaart. Het vertrekt vanuit twee belangrijke dimensies: de mate waarin een leraar structuur biedt en de mate waarin de aanpak autonomieondersteunend is.

Het onderscheidt vier grote stijlen:

• autonomieondersteuning;
• structuur;
• controle;
• chaos.

Veelgestelde vragen

Is het Leraarkompas een beoordelingsinstrument?
→ Nee, het is in de eerste plaats een reflectie-instrument.

Moet een leraar kiezen tussen autonomie en structuur?
→ Nee. Juist de combinatie van autonomieondersteuning en structuur is belangrijk.

Wat wil je vermijden?
→ Een aanpak die te controlerend of te chaotisch wordt.

Werken met het Leraarkompas automatisch leidt tot meer motivatie?→ Nee. Reflectie is een vertrekpunt; vervolgens moet het dagelijkse handelen veranderen en moet je opvolgen wat leerlingen daarvan ervaren.

 

Van reflectie naar meetbare verandering

Veel scholen investeren in coaching, studiedagen of een nieuw professioneel kader. 

Zonder longitudinale impactmeting blijft het onduidelijk.

Meet eerst verandering bij de leraar:

• wordt er meer autonomieondersteunend lesgegeven?
• bieden leraren meer structuur?
• neemt controlerend of chaotisch handelen af?
• voelen leraren zich competenter in hun motiverende aanpak?

Kijk vervolgens naar de leerlingen:

• ervaren leerlingen meer autonomie?
• voelen ze zich meer verbonden?
• voelen ze zich competenter?
• verandert hun motivatie?
• zien we daarnaast veranderingen in relevante attitudes en gedrag?

SODAplus helpt scholen om veranderingen in relevante leerlingattitudes en gedrag over meerdere meetmomenten op te volgen. Door deze gegevens te combineren met reflectie op de lesgeefstijl en bevragingen rond motivatie en ABC, krijgt een school een breder beeld van de evolutie.

 

Hoe pak je dit als school aan?

1. Beginsituatie: leraren brengen hun motiverende stijl in kaart.
2. Reflectie: bepaal individuele en schoolbrede groeikansen.
3. Actie: versterk autonomieondersteuning en structuur.
4. Opvolging: bevraag leerlingen en volg relevante attitudes en gedrag.
5. Bijsturen: bespreek de evolutie en bepaal nieuwe acties.

Meer weten hierover? 

Video

https://vimeo.com/1082525843?fl=pl&fe=sh

 

 

 

Podcast

Het ABC van motivatie 

https://open.spotify.com/show/6o5QR9SEsHfB8NeEV4HotL?si=3dbdc50ac41d4587

 

 

 

Boeken

Vansteenkiste, M., & Soenens, B. (2025). Het ABC van motivatie in onderwijs : een psychologische basis voor elke leerling en leraar. Lannoo Campus. 

 

 

interessante website 

https://moodspace.be/nl/infotheek/leraarkompas

 

 

Artikels 

• Folmer, E., & Oolbekkink, H. (2026). Naar een nieuw beeld van de leraar? Reflecties vanuit het OECD Teaching Compass. Onderzoek van Onderwijs, 55(2), 16-19. 
• Struyven, K., & Smets, W. (2019). Doelgericht differentiëren vraagt om een ethisch kompas. 
• Daniels, S., De Blaera, L., Verstraete, S., Thomas, L., & Decuyper, A. (2025). Navigeren in het welzijn van leraren: de methodiek ‘Kapitein Werkgeluk’onder de loep. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 46(4), 147-169. 
• Aelterman, N., Vansteenkiste, M., Haerens, L., Soenens, B., Fontaine, J. R., & Reeve, J. (2019). Toward an integrative and fine-grained insight in motivating and demotivating teaching styles: The merits of a circumplex approach. Journal of Educational Psychology, 111(3), 497. 
• Vermote, B., Aelterman, N., Beyers, W., Aper, L., Buysschaert, F., & Vansteenkiste, M. (2020). The role of teachers’ motivation and mindsets in predicting a (de) motivating teaching style in higher education: A circumplex approach. Motivation and emotion, 44, 270-294.